چیا (Chia) چیست؟
چیا (Chia) رمزارزی است که بهجای دستگاه‌های پرمصرف استخراج، از فضای خالی هارد دیسک برای امنیت شبکه استفاده میکند. چیا را برام کوهن، خالق پروتکل معروف BitTorrent، ساخته و هدفش بلاکچینی کم‌مصرف‌تر از بیت‌کوین است. ارز شبکه XCH نام دارد.
- نماد
- XCH
- سال راه‌اندازی
- ۲۰۲۱
- بنیان‌گذار
- برام کوهن (Bram Cohen)
- سازوکار اجماع
- اثبات فضا و زمان (Proof of Space and Time)
- زبان قرارداد هوشمند
- Chialisp
- دسته
- بلاکچین لایه‌یک
01چیا به زبان ساده
در بیت‌کوین، ماینرها با دستگاه‌های پرمصرف معماهای ریاضی حل می‌کنند و برق زیادی مصرف میشود. چیا ایده‌ی دیگری دارد: هر کس فضای خالی هارد بیشتری به شبکه اختصاص دهد، شانس بیشتری برای ساخت بلاک و گرفتن پاداش دارد. به این کار در چیا «فارمینگ» (کشاورزی) می‌گویند، نه استخراج.
شبکه‌ی اصلی چیا در مارس ۲۰۲۱ راه افتاد. سازنده‌ی آن برام کوهن است که پیش‌تر پروتکل اشتراک فایل BitTorrent را ساخته بود.
02اثبات فضا و زمان
فارمینگ چیا دو مرحله دارد:
فضای هارد شانس تو را تعیین میکند و «اثبات زمان» نظم شبکه را.
| مرحله | چه اتفاقی می‌افتد؟ | مصرف انرژی |
|---|---|---|
| ساخت پلات (Plotting) | پر کردن هارد با داده‌های رمزنگاری‌شده‌ی ویژه | یک‌باره و نسبتا سنگین |
| فارمینگ | بررسی پلاتها برای یافتن پاسخ هر چالش | بسیار کم |
| اثبات زمان | تایمرهایی که ترتیب و فاصله‌ی بلاک‌ها را تضمین می‌کنند | محدود به چند نود |
بدان:در سال ۲۰۲۱، هیجان فارمینگ چیا باعث کمبود موقت و گرانی هارد دیسک در برخی بازارهای آسیایی شد.
03پیش‌استخراج و هاوینگ
چیا یک پیش‌استخراج (Prefarm) ۲۱ میلیون XCHی دارد که در اختیار شرکت Chia Network است و برای توسعه و همکاری‌ها استفاده میشود. این موضوع یکی از نقدهای اصلی به پروژه است.
پاداش فارمینگ هر سه سال نصف میشود و پس از چند دوره به مقداری ثابت میرسد. پس چیا برخلاف بیت‌کوین سقف عرضهی مطلق ندارد، اما تورم آن به مرور بسیار کم میشود.
04Chialisp و مدل Coin Set
قراردادهای هوشمند چیا با زبان Chialisp نوشته می‌شوند. چیا از مدل Coin Set استفاده میکند که شبیه مدل UTXO بیت‌کوین است. این طراحی برای امنیت مناسب است، اما توسعه‌دهندگان باید روش تازه‌ای برای ساخت برنامه یاد بگیرند. توکن‌ها، NFTها و استیبل‌کوین‌ها روی چیا هم ساخته شده‌اند.
05نقاط قوت و ریسک‌ها
- قوت: مصرف انرژی بسیار کمتر از اثبات کار.
- قوت: بنیان‌گذار باسابقه و طراحی فنی دقیق.
- ریسک: پیش‌استخراج بزرگ در اختیار شرکت سازنده.
- ریسک: اکوسیستم و تعداد برنامه‌های محدود.
- ریسک: نیاز به هاردهای پرحجم و فرسودگی آن‌ها در مرحله‌ی ساخت پلات.
06نکته‌ی انتقال
کیف پول رسمی Chia Reference Wallet و کیف پول‌هایی مثل Sage از XCH پشتیبانی می‌کنند.
نکته:آدرس‌های چیا با xch1 شروع می‌شوند. XCH را فقط روی شبکه‌ی Chia برداشت کن.
خرید چیا از بیتیوم در چهار قدم
- ثبتنام و احراز هویت: با شماره موبایل وارد شو و احراز هویت پایه را کامل کن. ورود یا ثبتنام
- واریز تومان: کیف پول تومانی‌ات را از روش‌های واریز شارژ کن. واریز تومان
- خرید: در خرید آسان، مبلغ را وارد کن تا مقدار چیا و کارمزد را پیش از تایید ببینی. خرید چیا
- نگهداری یا برداشت: چیا در کیف پول بیتیوم‌ات می‌ماند؛ هر وقت خواستی می‌توانی آن را بفروشی یا به کیف پول شخصی‌ات منتقل کنی.
سوالات متداول درباره چیا
چیا چیست؟
رمزارزی که بهجای استخراج پرمصرف، از فضای خالی هارد دیسک برای امنیت شبکه استفاده میکند. ارز آن XCH است.
فارمینگ چیا چیست؟
اختصاص فضای هارد با ساخت پلاتها و شرکت در رقابت ساخت بلاک برای گرفتن پاداش XCH.
سازنده‌ی چیا کیست؟
برام کوهن، خالق پروتکل BitTorrent.
آیا عرضهی XCH محدود است؟
سقف مطلق ندارد؛ پاداش هر سه سال نصف میشود و پس از چند دوره به مقداری ثابت و کم میرسد.
پیش‌استخراج چیا چقدر است؟
۲۱ میلیون XCH که در اختیار شرکت Chia Network است.
چطور از بیتیوم چیا بخرم؟
بعد از ثبتنام و احراز هویت، کیف پول تومانی را شارژ کن و از صفحهی خرید آسان چیا مبلغ را وارد کن. مقدار XCH و کارمزد پیش از تایید نمایش داده میشود.
این مطلب آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست. بازار رمزارزها پرنوسان است؛ پیش از هر تصمیم، تحقیق خودت را انجام بده و فقط با سرمایه‌ای وارد شو که از دست دادنش زندگی‌ات را مختل نکند.
تلگرام
bitiom@
bitiom@
bitiom@